Διποτάματα

Το μονοπάτι που διασχίζει τα Διποτάματα : ένας μακρύς μεσαιωνικός δρόμος!

Τα Διποτάματα είναι μία πανέμορφη ρεματιά περίπου 7χλμ ανάμεσα στο Συνετί, Παλαιόκαστρο και Κοχύλου. Το νερό σήμερα έχει λιγοστέψει, αλλά ακόμη και σε περιόδους ανομβρίας δεν σταματάει ποτέ. Το φυσικό περιβάλλον, έχει μείνει στο μεγαλύτερο μέρος του αναλλοίωτο, γιατί η κυκλοφορία έχει διακοπεί τα τελευταία 60 χρόνια. Όπως είναι φυσικό η βλάστηση είναι πολύ πυκνή. Όλη η ρεματιά αποτελεί καταφύγιο πλήθους ζώων και πουλιών. Τη χαράδρα διασχίζει πλατύ πλακόστρωτο καλντερίμι. Στο σημείο που τέμνεται με το ποτάμι υπάρχει τοξωτό πέτρινο γεφύρι. Σώζονται επίσης εκτός από τα μονοπάτια, τις ξερολιθιές, τους νερόμυλους και τα βοηθητικά τους κτίσματα, μαντριά, κονάκια, αλώνια κ.α. Αλλά τα σημαντικότερα κτίσματα της περιοχής είναι οι νερόμυλοι. Σήμερα σώζονται (ακέραιοι, ερειπωμένοι ή σε ίχνη) 22 νερόμυλοι σε ολόκληρη τη χαράδρα.

Κείμενο του ερευνητή αρχιτέκτονα Νίκου Βασιλόπουλου για τα δρόμο στα Διποτάματα : 

Διποτάματα -Ο δρόμος
Ο Μαρίνο Δάνδολο-Βενετός ευγενής-κατέλαβε την Άνδρο, κατ΄άλλους το 1207 κατ΄άλλους το 1212. Δημιούργησε ένα ανεξάρτητο κρατίδιο, στο οποίο ήταν ο ίδιος Ηγεμόνας, υποτελής του Δουκάτου της Νάξου.
Στην μικρή Ηγεμονία του, έκτισε ο ίδιος (όχι οι Βενετοί), τρία Κάστρα, το Κάστρο του Μακροταντάλου (Μαρκοντάντολου) στην βόρεια Άνδρο, το Κάτω Κάστρο (Castel da basso) που κατέστησε πρωτεύουσά του στην κεντρική Άνδρο και το Πάνω Κάστρο (Castel di Alto) στην Νότια Άνδρο. Συνέδεσε λοιπόν τα τρία κάστρα μεταξύ τους με δρόμο για την γρήγορη επέμβαση από το κέντρο προς τον Βορρά ή τον Νότο, τού τόσο μακρόστενου νησιού, της επικράτειάς του.
Ο δρόμος που μας ενδιαφέρει δημιουργήθηκε στις αρχές του 13ου αιώνα δηλαδή κατά τα φαινόμενα πριν το 1220. Σημ 1. Ήταν εξαιρετικής κατασκευής και αντοχής. Δηλαδή τα απαραίτητα απειράριθμα σκαλοπάτια της ορεινής αυτής διαδρομής δεν ήταν κτιστά με μικρές πέτρες, λεπτά πατήματα και κούτελο. Αντίθετα ήταν σχεδόν μονολιθικά ή με δύο συχνά λίθους ή κάποτε πελεκημένα στον βράχο. Έτσι ήταν στέρεα ακατάλυτα από την χρήση στον χρόνο, εύκολα στην συντήρηση αφού δεν υπήρχαν σχισμές που θα επέτρεπαν να φυτρώνουν κάθε χρόνο φυτά ή θάμνοι. Πάντοτε στα κατάντι υπήρχε μαντρότοιχος που περιώριζε τον δρόμο από τις ιδιοκτησίες. Σημ 2. Τα επίπεδα τμήματα του δρόμου αυτού ήταν πάντοτε λιθόστρωτα με μεγάλες σχιστόπλακες μεγάλου πάχους και βάρους ώστε να μην φθείρονται και να μην μετακινούνται λόγω βροχών κ.λπ. Σημερα δεν σώζονται όλοι οι μαντρότοιχοι, ούτε σε όλα τα σημεία οι πλάκες των επίπεδων τμημάτων του δρόμου. Σε λίγα σημεία έχουν αποκατασταθεί, όπως-όπως, μερικά σκαλοπάτια που είναι κτιστά (με πολλές πέτρες).
Ο δρόμος ξεκινούσε από το Κάτω Κάστρο ανερχόταν από τον Καρλάκα (Καλλιβρούση) ανέβαινε και κατέβαινε τα δύο βουνά περνούσε από το Συνετί (κομβικό σημείο-οικισμό για την επιτήρηση του σχεδόν κρυμμένου και αθέατου κόλπου του Συνετιού), χωνόταν στα Διποτάματα και ανέβαινε ψηλά μέχρι να αντικρύσει το Πάνω Κάστρο. Τότε (το τμήμα αυτό που δεν σώζεται σήμερα) στρεφόταν νοτιοανατολικά και κατευθυνόταν στην παλαιά αρχική βορεινή Πύλη του Κάστρου από την οποία φαινόταν απέναντι το Κάτω Κάστρο. Ο δρόμος αυτός σώζεται ευτυχώς στο μεγαλύτερο τμήμα του και είναι οκτώ αιώνων!!! Σήμερα κατευθύνεται στο Κοχύλου και κατόπιν στον Γιαλό και είναι μάλλον, εν μέρει, νεώτερος.
Να υπογραμμίσουμε ότι πρόκειται για δρόμο και όχι για μονοπάτι στο οποίο μόνο ένας πατεί. Τα μονοπάτια ήταν για εσωτερική αγροτική χρήση μέσα στην ίδια τότε ιδιοκτησία, δεν είχαν ποτέ μαντρότοιχους δεξιά και αριστερά και δεν ήταν ποτέ λιθόστρωτα...